Ruch efektywnego altruizmu (EA), mocno związany ze środowiskiem sztucznej inteligencji, trafił w ostatnich tygodniach na pierwsze strony gazet. Spotkał się z ostrą krytyką, także ze strony administracji Donalda Trumpa i wpływowych osób z Doliny Krzemowej. Jego działacze zapowiadają, że zamiast się wycofywać, spróbują lepiej wyjaśnić, w co wierzą.

Na czym polega efektywny altruizm

Podstawowa idea jest prosta: pieniądze lub czas warto przeznaczać na ważne cele w sposób jak najbardziej skuteczny. Takie wyważone, wręcz chłodne podejście bywa jednak oceniane jako oderwane od rzeczywistości. Ruch powstał mniej więcej 15 lat temu i od początku musi mierzyć się z zarzutami. Zamożni darczyńcy związani z EA słyszeli, że uważają się za jedynych, którzy wiedzą, jak właściwie pomagać.

Ostatnio ton krytyki wyraźnie się zaostrzył. „New York Post” nazwał ruch „odjechaną sektą”, konserwatywny „Daily Caller” określił go mianem „kartelu zagłady AI”, a w notatce Białego Domu zarzucono mu, że woli ratować „krewetki niż rodziny”. David Sacks, inwestor i doradca Trumpa, przekonywał, że organizacje powiązane z EA tworzą „Doomer Industrial Complex”, czyli środowisko straszące zagrożeniami ze strony AI w celu forsowania surowszych regulacji.

Związki z branżą AI

EA jest głęboko zakorzenione w Dolinie Krzemowej, a kontrolowanie zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją należy do jego priorytetów. Dario Amodei, szef firmy Anthropic, uchodzi za jedną z kluczowych postaci wczesnego okresu ruchu, choć dziś się od niego dystansuje. Daniela Amodei, prezeszka Anthropic i siostra Daria, jest żoną Holdena Karnofsky’ego, pracownika tej firmy i jednego z czołowych zwolenników EA. Ruch wpłynął też na badaczy i pracowników innych firm, w tym OpenAI, zwłaszcza tych zajmujących się bezpieczeństwem AI.

Ruch przeżył również poważny kryzys. Po latach stałego wzrostu, do 2022 roku, mocno nadszarpnęło go załamanie giełdy kryptowalut FTX. Jej założyciel Sam Bankman-Fried, wcześniej twarz EA, został skazany za oszustwa.

Ruch bez lidera i rzecznika

Zachary Robinson, szef Centre for Effective Altruism (organizacji, która wspiera ruch, ale nim nie kieruje), uważa, że obecna uwaga to szansa. Jego zdaniem ludzie są teraz ciekawi, czym jest EA, a same idee bywają na tyle nietypowe, że łatwo je opacznie zrozumieć. Jako dowód dobrej passy wskazuje frekwencję na konferencji EA Global w Nowym Jorku w połowie października.

EA nie ma lidera ani rzecznika. Sjir Hoeijmakers z platformy Giving What We Can uważa, że to dobrze, choć przez to „czasem ta historia nie zostaje opowiedziana”. Uczestnicy konferencji podkreślali, że nie jest to monolit. Shanil Wijesinghe z kanadyjskiej organizacji non-profit określił EA jako ruch oparty na wartościach, a nie na tożsamości, który można interpretować na różne sposoby. Badacz genetyki Nadav Brandes przyznał, że początkowo był sceptyczny wobec zajęcia się przez EA sztuczną inteligencją, ale uznał to za pomyłkę. Jego zdaniem bez pionierów tego nurtu nikt dziś nie traktowałby tych zagrożeń poważnie.

Robinson zaznacza, że EA to nie tylko AI:

„Obecnie największy nacisk kładzie się na bezpieczeństwo AI, ale byłoby nieprawdą twierdzić, że EA to bezpieczeństwo AI” – powiedział Zachary Robinson.

Dodał, że od lat więcej pieniędzy trafia na zdrowie i rozwój na świecie niż na sztuczną inteligencję.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Spór toczy się głównie w Stanach Zjednoczonych i w samym tekście nie ma mowy o Polsce. Pośrednio dotyczy jednak także nas. To, kto i w jaki sposób wpływa na debatę o regulacji AI, ma znaczenie dla firm, których narzędzia codziennie wykorzystują Polacy. Unia Europejska ma już własne przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, więc podobne dyskusje o tym, jak mocno ograniczać tę technologię, toczą się także po tej stronie Atlantyku.

Dla zwykłego czytelnika warto zapamiętać jedno: etykiety w rodzaju „sekta” czy „kartel” pochodzą z ostrej polityczno-medialnej wymiany ciosów. Sami zainteresowani opisują się jako zróżnicowane środowisko, które łączy wspólny sposób myślenia o skutecznej pomocy, a nie jedna organizacja z centralnym kierownictwem.

Źródło: Tech Xplore – „Under fire over AI, effective altruism wants to tell its own story”